بودای پنجم کیست؟

مفهوم منجی در آیین بودا یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین اندیشه‌های این آیین است، که با ظهور بودای پنجم تحقق پیدا می‌کند.

در آیین بودا ظهور منجی با لفظ سانسکریت«میترِیه» همراه است، که به معنای «مهربانی» و «دوست‌داشتن» است.

ر الهیات بودایى، میترا را بوداى پنجم و آخرین بودا از بودایان زمینى مى‌دانند که هنوز نیامده است، امّا خواهد آمد تا همه انسان‌ها را نجات دهد، در نماد نگارىِ بودایى، او را به هیأت مردى نشسته که آماده برخاستن است،نمایش مى‌دهند تا نمادى باشد از آمادگى وى براى قیام

آنچنان که در کتاب «مهاونسه» از کتب مقدس بودائیان در مورد زمان ظهور میتریه این گونه آمده است که، «پنج هزار سال پس از آخرین بودا، آفتابِ آموزه‌های بودائی افول می‌کند و طول عمر آدمیان به ده سال فرو می‌کاهد. در این زمان، چرخه وارونه و زندگی متحول می‌شود؛ به‌طوری‌که متوسط عمر مردم به هشتاد سال می‌رسد. با این عمرهای طولانی و زمینه مناسب برای تعالیم بودا، یک راهنما خواهد آمد. او برای مردم رفاه و بهروزی می‌آورد و آموزه‌های بودا را ترویج می‌کند. آنگاه‌که چنین فضای بهشت گونه‌ای فراهم شد، میتریه از آسمان نزول می‌کند و بودائی خویش را به کمال می‌رساند.»

ویژگی‌های منجی موعود بودا

الف: موعود بودایی، یک نجاتبخش «فردی» است، که اهداف اجتماعی بالاصاله مورد توجه وی نیست.

ب: نجاتبخشی موعود بودایی «صرفا معنوی» است.

ج: منجی بودا، یک موعود شخصی و دارای خصایص«بشری ــ الوهی» است.

د: بر این اساس که «میتریه» به هیچ قوم و ملتی توجه ویژه ندارد، شاید بتواند ادعا کرد که رسالت وی «جهان شمول» است.
در روایات مهایانه ای، شاکیه مونی که همان (( گُتمه autama)) بودای مشهور است چهارمین بودا و میتریه که پس از او خواهد آمد، به عنوان بودای پنجم معرفی شده است. در حالی که در برخی روایات بودایی، گُتمه بودای هفتم است و بوداسف (Bodhesattava) در آینده و به عنوان آخرین بودا ظهور خواهد کرد.عده ای نیز معتقدند که 23 بودا، از اول خلقت ظهور نموده و دنیا را پر از عدل و داد کرده اند و بودای بیست‌و چهارمی، آخرین منجی بشریت می باشد. با این همه بودائیان معتقدند که منجی زمانی ظهور خواهد نمود که دنیا را ظلم و جور فراگرفته باشد. و پس از خرابی کائنات دوباره دنیای جدید به وجود می‌آورد، که دارای همه خوبی‌ها و نیکی‌هاست. (7) «بودا» روح نجات بخشی است که در هر دوره‌ای از عالم غیبت می آید و صدای بیداری می‌دهد و آهنگ نجات مردم می کند و خلق را به رهایی از دوزخ زمین می‌خواند، که گروهی او را می‌پذیرند و نجات می‌یابند و اکثریت نمی پذیرند و نابود می‌شوند.
بودائیان بر  این باورند که در نتیجه ظهور او همه جا آکنده از رحمانیت و مهربانی شده؛ و رفتار انسان ها عاری از هر گونه جاه طلبی، استثمارگری، رنج و درد، عذاب دادن ها و عذاب کشیدن ها می گردد. 
در این زمان آپاهی و رشد انسان که در والاترین درجه ی فنا Dhamma قرار دارد با آگاهی و بینش خویش در صدد درک طبیعت تمام موجودات زنده، چه نبات و چه حیوان بر می آید بی آن که با زهر خویش طبیعت را آلوده سازد.
بودائیان نیز آن منجی را «بودای پنجم» می نامند و آمدنش را بشارت داده و منتظر ظهورش می باشند.
واژه بودا یعنی بیدار شده یا به عبارت دیگر، کسی که به روشنی رسیده‌است، واژه بودا با بئوذه /baodha/اوستا و بود و بوی فارسی هم‌ریشه است. این واژه در فارسی امروزی به بوی و بو تبدیل شده که هم به معنی فکر و اندیشه است و هم به معنی حس شامه.
کتاب‌ «ریگ ودا»: "ویشنو در میان‌ مردم‌ ظاهر می‌گردد... او ازهمه‌ کس‌ قویتر و نیرومندتر است‌... در یک‌ دست‌ وشینو (نجات‌ دهنده‌) شمشیری‌ بمانند ستاره‌ دنباله‌دار و در دست‌ دیگر انگشتری‌ درخشنده‌ دارد، هنگام‌ ظهور وی‌ خورشید و ماه‌ تاریک‌ می‌شوند و زمین‌ خواهد لرزید»
در کتاب «اوپانیشاد‌ها»
«این مظهر ویشنو (مظهر دهم) در انقضای کلی یا عصر آهن، سوار بر اسب سفیدی، در حالی که شمشیر برهنه درخشانی به صورت ستاره دنباله دار در دست دارد ظاهر می‌شود و شریران را تماما هلاک می‌سازد، و خلقت را از نو تجدید و پاکی را رجعت خواهد داد... این مظهر دهم در انقضای عالم ظهورخواهد کرد‌» (اوپانیشادها، 1398 ه.ق، ج 2 : 637).
کتاب‌ «باسک»: "دور دنیا تمام‌ شود به‌ پادشاهی‌ عادل‌ در آخر الزمان‌ که‌ پیشوای‌ ملائکه‌ و پریان‌ و آدمیان‌ باشد. و حق‌ و راستی‌ با او باشد، و آنچه‌ در دریاها و زمینها و کوهها، پنهان‌ باشد همه‌ را بدست‌ آورد و از آسمانها و زمین‌ آنچه‌ باشد خبر می‌دهد، و از او بزرگتر کسی ‌بدنیا نیاید"
کتاب‌ «دید»: «پس‌ از خرابی‌ دنیا، پادشاهی‌ در آخرالزمان ‌پیدا شود که‌ پیشوای‌ خلایق‌ باشد و نام‌ او در کتاب‌ «وشن‌ جوک» چنین‌ می‌خوانیم‌: "سرانجام‌ دنیا به‌ کسی‌ برگردد که‌ خدا را دوست‌ دارد و ازبندگان‌ خاص‌ او باشد و نام‌ او فرخنده‌ و خجسته‌ باشد" 5-کتاب‌ «پایتکل‌«: "چون‌ مدت‌ روز تمام‌ شود، دنیای ‌کهنه‌ نو شود و زنده‌ گردد و صاحب‌ فلک‌ تازه‌ پیدا شود، از فرزندان‌ دو پیشوای‌ جهان‌ یکی‌ ناموس‌ آخرالزمان‌و دیگر وصی‌ بزرگتر وی‌ که‌ "پشن‌" نام‌ دارد، و نام‌ آن‌ صاحب‌ فلک‌ تازه‌ "رهنما" است‌ به‌ حق‌ پادشاه‌ شود و خلیفه‌ "رام‌" باشد و حکم‌ براند و او را معجزه‌ بسیار باشد
در این آیین نیز به منجی موعود اعتقاد داشته و از او به نام <میتریه>به معنای مهربان یاد میکنند آنان معتقدند که او بودای پنجم است و آخرین بودایی است که می آید و جهان را نجات میدهد از قدیم یک نماد از این منجی دارند که اورا به شکل مردی نشسته که آماده برخاستن است نشان میدهد یعنی آمادگی برای قیام . در کتاب مهاونسه که از کتب مقدس بودائیان است گفته شده :....در آخر عمر دنیابرای تعالیم بودا، یک راهنما خواهد آمد. او برای مردم رفاه و بهروزی می‌آورد و آموزه‌های بودا را ترویج می‌کند. آنگاه‌که چنین فضای بهشت گونه‌ای فراهم شد، میتریه از آسمان نزول می‌کند و بودائی خویش را به کمال می‌رساند.» همچنین در این کتاب آمده است :«میتریه که او بر پشت شتر سفیدی سوار است و از صحرا می آید. تعداد زیادی از یارانش که شمارشان به بیش از ده هزار نفر می رسد او را همراهی می کنند. گوشه و کنار جهان را درختان پر شاخ و برگ «KALAPA PRUEK» پر می کند. درختانی که ثمرشان میوه های جادویی است. و آن سمبلِ یک محیط آرام و مکانی حاصل خیز است. سرزمین شادی ها و پیدایش عالم سراسر مهربانی به حقیقت می پیوندد و بشر وارد آخرین شریعت جهانی می گردد.